ผืนผ้าที่ถูกทอขึ้นอย่างประณีตจากเส้นด้ายทีละเส้น ไม่ได้มีเพียงความงดงามของลวดลาย หากยังบรรจุเรื่องราว ประวัติศาสตร์ และภูมิปัญญาของคนเกาะยอ จังหวัดสงขลา โดยเฉพาะ “ลายราชวัตร” ผ้าทอโบราณที่มีเรื่องราวเชื่อมโยงกับการเสด็จประพาสเกาะยอของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 และกำลังกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง หลังได้รับการคัดเลือกให้ทอเป็นเสื้อสำหรับคณะรัฐมนตรี ในโอกาสการประชุมคณะรัฐมนตรีสัญจร ณ จังหวัดสงขลา ระหว่างวันที่ 31 สิงหาคม – 1 กันยายน 2569
ย้อนกลับไปเมื่อปี พ.ศ. 2443 ในการเสด็จประพาสเกาะยอเป็นครั้งที่ 2 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เสด็จผ่านบ้านของ “ทวดก่ำ” ชาวบ้านที่กำลังทอผ้าอยู่ และได้นำผ้าทอขึ้นถวาย เดิมผืนผ้าดังกล่าวมีชื่อว่า “ลายคอนกเขา” และ “ลายก้านแย่ง” แต่ด้วยความงดงามและเอกลักษณ์ของลวดลาย จึงได้รับพระราชทานนามใหม่ว่า “ลายราชวัตร” กลายเป็นหนึ่งในลวดลายผ้าทอที่เป็นอัตลักษณ์ของเกาะยอและจังหวัดสงขลามาจนถึงปัจจุบัน
ความโดดเด่นของลายราชวัตรอยู่ที่ลวดลายตารางทแยง ประกอบกับความเงางามของเนื้อผ้า แต่กว่าจะได้ผ้าหนึ่งผืนต้องผ่านกระบวนการที่ละเอียดและอาศัยความชำนาญของช่างทอ ตั้งแต่การคำนวณและจัดเรียงเส้นด้าย 2 สี การเดินด้ายที่มีความยาวถึง 200 เมตร ไปจนถึงเทคนิค “กลับก้ามปู” เพื่อสร้างจังหวะการสลับสีอันเป็นเอกลักษณ์ ทุกขั้นตอนต้องอาศัยแรงและน้ำหนักเท้าที่สม่ำเสมอ ทำให้ช่างทอหนึ่งคนสามารถผลิตผ้าได้ประมาณวันละ 2–3 เมตรเท่านั้น
